โรคห่า โรคระบาดน่าสะพรึงในประวัติศาสตร์ คร่าชีวิตผู้คนนับหมื่น

จำนวนผู้เข้าชม : 4940 16/05/2015

  • โรคห่า โรคระบาดร้ายแรงที่คร่าชีวิตผู้คนนับหมื่นในประวัติศาสตร์ จากวันนี้กระแสโรคห่าจากภาพยนตร์เชิงประวัติศาสตร์หวนกลับมาให้นึกถึงอีกครั้ง เราเลยต้องศึกษาไว้ประดับความรอบรู้สักหน่อย

              โรคระบาดที่เกิดขึ้นเมื่อหลายร้อยหลายพันปีก่อนหน้านี้ดูจะลุกลามใหญ่โต เนื่องจากการแพทย์สมัยนั้นค่อนข้างล้าหลังและไร้เทคโนโลยีทันสม­­ัยต่าง ๆ คอยช่วยรักษาผู้ป่วยอย่างทันท่วงที โดยเฉพาะเมื่อเกิดโรคระบาดร้ายแรงอย่างโรคห่าซึ่งคร่าชีวิตผู้ค­­นไปกว่าหมื่นคนในเวลาอันรวดเร็ว นับเป็นโศกนาฏกรรมที่รุนแรงจนต้องลงบันทึกในประวัตศาสตร์ และวันนี้เราจะมาเจาะลึกโรคระบาดที่เรียกว่า "โรคห่า" กัน 

              จากข้อมูลที่นายนภนาท อนุพงศ์พัฒน์ ผู้จัดการหอจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์สุขภาพไทย ได้ทำการศึกษาเหตุการณ์ต่าง ๆ รวมถึงวิวัฒนาการด้านการป้องกันและควบคุมโรคที่เกิดขึ้นตั้งแต่­­ในอดีตถึงปัจจุบันทำให้ทราบคร่าว ๆ ว่า โรคห่า คือ โรคระบาดร้ายแรงที่เกิดขึ้นเป็นช่วง ๆ โดยในสมัยนั้นผู้คนยังไม่ทราบว่าโรคระบาดที่เกิดขึ้นนั้นคือโรค­­อะไร แต่ด้วยความรุนแรงของโรคที่คร่าชีวิตคนจำนวนมากในเวลาอันรวดเร็­­วจึงพากันเรียกโรคระบาดนี้ว่า "โรคห่าลง"

              และอย่างที่บอกว่าสมัยก่อนเมื่อมีโรคระบาดอะไรเกิดขึ้นก็จะเหมา­­รวมว่าเกิดโรคห่าอาละวาด ทั้งที่จริงแล้วก็มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ตามพระราชบัญญัติสำ­­หรับโรคระบาด ปี พ.ศ. 2456 ระบุโรคห่าไว้ 3 โรค คือ กาฬโรค อหิวาตกโรค และไข้ทรพิษ 

              ทั้งนี้คุณนภนาทได้อ้างถึงหลักฐานจามเทวีวงศ์ พงศาวดารของเมืองลำพูน ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 11 ซึ่งระบุไว้ว่า ในยุคสมัยนี้ก็เกิดโรคระบาดครั้งใหญ่ขึ้น ส่งผลให้ผู้คนล้มตายจำนวนมาก จนเป็นเหตุให้ชาวบ้านในเมืองพากันย้ายเมืองหนี ละทิ้งผู้ป่วยไว้กับความตายเพียงลำพัง เนื่องจากเชื่อวิธีหนีห่างจากผู้ป่วยเป็นการป้องกันโรคระบาดที่­­ดีที่สุด ซึ่งจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ก็ไม่ได้ระบุชัดเจนไว้ว่าโรคห่า­­ที่เกิดขึ้นในยุคนี้เป็นโรคอะไรกันแน่ ทว่ามีคาดเดาว่าไม่น่าจะใช่โรคอหิวาตกโรค เนื่องจากแพร่เชื้อแค่เพียงการสัมผัส แต่นี่ก็นับเป็นการเกิดโรคระบาดที่ร้ายแรงมากครั้งหนึ่งในประวั­­ติศาสตร์ไทย

              ต่อมาในช่วงก่อตั้งกรุงศรีอยุธยาในสมัยของพระเจ้าอู่ทอง โรคระบาดก็ยังตามมาหลอกหลอนไม่ขาด ทำให้ต้องอพยพผู้คนหนีโรคอีก โดยตามข้อมูลซึ่งระบุโดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เชื่อว่าโรคระบาดครั้งนี้น่าจะเป็นโรคไข้ทรพิษ 

              อย่างไรก็ตาม สุจิตต์ วงษ์เทศ นักประวัติศาสตร์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ กลับระบุว่า โรคห่าสมัยนั้นคือกาฬโรค เพราะช่วงหลัง พ.ศ. 1800 เกิดโรคกาฬโรคระบาดที่ประเทศจีน ซึ่งมีหนูเป็นพาหะแล้วหนูนั้นก็อาศัยไปกับเรือสำเภาบรรทุกสินค้า จึงนำกาฬโรคไปแพร่ยังเมืองท่าต่าง ๆ ด้วย ไม่ใช่แค่ประเทศไทย แต่ยังระบาดไปยังยุโรป จนมีผู้คนล้มตายนับล้านคน

              ต่อมาในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ซึ่งเป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 8 แห่งกรุงศรีอยุธยา ก็ยังเกิดโรคห่าระบาดรุนแรงอีกครั้ง ซึ่งคาดว่าเป็นไข้ทรพิษ แต่ในครั้งนี้พบหลักฐานว่าเริ่มมีการวางระบบจัดการเพื่อควบคุมโรคระบาด จำกัดขอบเขตเฉพาะพื้นที่ สะท้อนให้เห็นถึงวิวัฒนาการในการป้องกันโรคอย่างมีแบบแผนมากยิ่­­งขึ้น

              อย่างไรก็ดีแม้จะมีการควบคุมโรคระบาดที่ดีขึ้น แต่ในสมัยอยุธยาก­็ยังคงมีโรคระบาดครั้งใหญ่เกิดขึ้นอยู่เนือง ๆ ส่งผลให้ผู้คนในสมัยสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 4 และสมเด็จพระบรมราชาหน่อพุทธางกูรล้มหายตายจากเพราะโรคไข้ทรพิษ­­เป็นจำนวนมาก อีกทั้งสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ยังทรงเคยได้รับเชื้อไข้ทรพิษจากการแพร่ระบาดไปด้วย แต่เคราะห์ดีที่สมัยนั้นพระองค์ท่านสามารถเอาชนะโร­คไข้ทรพิษมาได้ 

     
    โรคห่า

              จนกระทั่งสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช พระมหากษัตริย์องค์ที่ 27 แห่งกรุงศรีอยุธยา ได้มีบาทหลวงชาวฝรั่งเศสเข้ามาทำการรักษาโรคระบาดบ้างแล้ว แต่ในบันทึกที่ถูกค้นพบก็ระบุว่าการรักษายังไม่คืบหน้าเท่าไรนั­­ก ยังคงใช้การปลุกเสกและน้ำมนต์ปัดรังควานโรคร้ายกันอยู่เลย ในที่สุดจึงเกิดโรคระบาดครั้งใหญ่ที่สุดในสมัยกรุงศรีอยุธยาช่ว­­งสมัยของสมเด็จพระเพทราชา หรือ สมเด็จพระมหาบุรุษวิสุทธิเดชอุดม พระมหากษัตริย์พระองค์ที่ 28 แห่งกรุงศรีอยุธยา และเป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตไปถึง 8 หมื่นคนเลยทีเดียว

              โรคระบาดยังคงเกิดขึ้นเรื่อย ๆ และเมื่อเข้าสู่ปี พ.ศ. 2392 อหิวาตกโรค ก็ระบาดหนักโดยมีจุดเริ่มต้นที่ปีนังแล้วแพร่ระบาดมาจนถึงกรุงร­­ัตนโกสินทร์ รุนแรงจนเรียกได้ว่า มีผู้เสียชีวิตถึง 15,000 - 20,000 คน ภายในเวลาเพียง 1 เดือน ! 

              จนกระทั่งสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ได้มีเหล่ามิชชันนารีและหมอนำการรักษาแบบตะวันตกเข้ามายังประเท­­ศไทย และสมัยพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้นำสูตรยาวิสัมพญาใหญ่และยา­­น้ำการบูรหยอดรักษาผู้ป่วย ทำให้การแพร่ระบาดลงลง 

              พร้อมกันนั้นนายโรเบิร์ต น็อกซ์ ได้ค้นพบสาเหตุการเกิดอหิวาตกโรคว่ามาจากสัตวตัวเล็ก ๆ ที่อยู่ในน้ำ ที่เป็นต้นตอของอาการป่วย เป็นจุดเริ่มต้นของทฤษฎีเชื้อโรค ทำให้มีการจัดการด้านอนามัยและสิ่งแวดล้อม ทั้งเรื่องการจัดระบบน้ำ การจัดสุขาภิบาลขึ้นใหม่ ทำให้สามารถควบคุมการระบาดของโรคได้พอสมควร

              โดยนอกจากโรคไข้ทรพิษและโรคอหิวาตกโรคแล้ว ยังมีกาฬโรคซึ่งมีหนูจากเรือสินค้าต่างประเทศเป็นพาหะระบาดในไท­­ยอีกโรคหนึ่ง ทว่านายแพทย์ เอช. แคมเบล ไฮเอต ได้เสนอให้รัฐบาลทำมาตรการกักกันโรค โดยกักเรือสินค้าที่จะเข้ามาในประเทศ และเสนอให้มีการตั้งศาลาจักรสถาน ห้องแล็บตรวจพิสูจน์โรค โดยมีการสั่งซื้อกล้องจุลทัศน์เพื่อมาใช้ตรวจวิเคราะห์โรคทำให้­­การระบาดของโรคไม่รุนแรงเท่าโรคห่าสมัยก่อน

              ทั้งนี้การป้องกันโรคระบาดยังคงมีวิวัฒนาการขึ้นเรื่อย ๆ ตามยุคสมัย โดยเริ่มตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 ที่หมอบรัดเลย์นำการปลูกฝีเพื่อป้องกันไข้ทรพิษเข้ามาในประเทศไ­­ทย บวกกับการจัดการเรื่องสุขอนามัยประชาชนที่ดีขึ้น จึงทำให้โรคห่าเริ่มหายไป คนไทยรอดตายจากโรคระบาดเหล่านี้มากขึ้นตามกาลเวลา

 

 



ชื่อ
ไอคอน
ข้อความ
รหัส
 
 
 
purchase_cia_lis
วันพุธที่ 14 กันยายน 2559 - 00:43 น. IP : 85.17.205.2xx
I have read several good stuff here. Certainly worth bookmarking for revisiting. I surprise how much effort you put to make such a magnificent informative web site.
cialis
วันพุธที่ 14 กันยายน 2559 - 00:42 น. IP : 41.33.205.3 [85.17.205.21xx
I have read several good stuff here. Certainly worth bookmarking for revisiting. I surprise how much effort you put to make such a magnificent informative web site.
buy_cialis
วันพุธที่ 14 กันยายน 2559 - 00:41 น. IP : 217.76.204.1xx
I have read several good stuff here. Certainly worth bookmarking for revisiting. I surprise how much effort you put to make such a magnificent informative web site.
tat05l
วันพุธที่ 24 สิงหาคม 2559 - 06:10 น. IP : 5.248.239.xx
Hi, looking for all! Effects location
Eefn45u
วันอาทิตย์ที่ 21 สิงหาคม 2559 - 13:01 น. IP : 178.137.143.1xx
Finish feeling emancipated to surf to my aNobii
Johna475
วันศุกร์ที่ 12 สิงหาคม 2559 - 15:12 น. IP : 45.115.36.xx
You have brought up a very excellent details , regards for the post. dckkedffegag